# Triggers

SQL ရဲ့ data manipulation action (INSERT, UPDATE, DELETE) ပေါ်မှာမူတည်ပြီး automatic query တွေ ထပ်ပြီး run ချင်တဲ့နေရာမျိုးမှာ Trigger တွေကိုအသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ `student` ဆိုတဲ့ table ထဲကို `INSERT` ထည့်တဲ့အချိန်မှာ `student_logs` table ထဲကို data ထပ်သွင်းနိုင်ဖို့ trigger ကိုအသုံးပြုပြီး define လုပ်ထားနိုင်ပါတယ်။

Trigger နှစ်မျိုးရှိပါတယ်။

### Before Triggers

* Before ကတော့ မူလ query event execute မလုပ်ခင်မှာ triggering လုပ်ပါတယ်။
* များသောအားဖြင့် DB ထဲမှာပြောင်းလဲမှုတွေမလုပ်ခင် validation လုပ်ဖို့အတွက်အသုံးပြုပါတယ်။

### After Triggers

* After ကတော့မူလ query event က execute လုပ်ပြီးတော့မှ triggering လုပ်ပါတယ်။
* DB ထဲမှာပြောင်းလဲမှုတွေပြီးမှ trigger လုပ်တဲ့အတွက်များသောအားဖြင့် logging, reporting တို့အတွက်အသုံးပြုပါတယ်။

Schema ကတော့အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါတယ်။

```
CREATE TRIGGER trigger_name
BEFORE INSERT ON table_name
FOR EACH ROW
BEGIN
    -- Trigger statements
END;
```

နမူနာ query လေးတွေစမ်းလုပ်ကြည့်ပါမယ်။

`products` table ထဲကို data update လုပ်တဲ့အချိန်မှာ `price` column ရဲ့ တန်ဖိုးကို 0 အောက်မရောက်ဖို့ validation check လုပ်ကြည့်ပါမယ်။ Execute မလုပ်ခင်မှာ check လုပ်ချင်တာဖြစ်တဲ့အတွက် `BEFORE` ကိုသုံးနိုင်ပါတယ်။

```
DELIMITER //

CREATE TRIGGER check_price
BEFORE UPDATE ON products
FOR EACH ROW
BEGIN
    IF NEW.price < 0 THEN
        SIGNAL SQLSTATE '45000' SET MESSAGE_TEXT = 'Price cannot be negative';
    END IF;
END; //

DELIMITER ;
```

![trigger](https://raw.githubusercontent.com/HlaingTinHtun/SQL-101/main/assets/queries/tri/tr1.png)

***

`DELIMITER` ထည့်သုံးရခြင်းကတော့ trigger လို stored procedure တွေမှာ statements တွေတစ်ခုထက်ပိုပါနိုင်ပြီး `;` အများအပြားရှိနိုင်ပြီး syntax error ဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် `DELIMITER` ကိုသုံးပြီးတော့ ယာယီအစားထိုးထားလိုက်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ DELIMITER အကြောင်းအသေးစိတ်ကိုအောက်ကလင့်ခ်မှာဆက်ဖတ်နိုင်ပါတယ်။ <https://www.mysqltutorial.org/mysql-stored-procedure/mysql-delimiter/>

ဆောက်လိုက်တဲ့ trigger ကိုဒီလိုပြန်ကြည့်နိုင်ပါတယ်။

#### Schema

```
SHOW TRIGGERS WHERE `Table` = 'your_table_name';
```

`products` table မှာဆောက်ခဲ့တာဖြစ်တဲ့အတွက်

```
SHOW TRIGGERS WHERE `Table` = 'products';
```

ပြန်စစ်တဲ့အနေနဲ့ `price` column ကို negative value ထည့်ပြီး query တစ်ခု execute လုပ်ကြည့်ပါမယ်။

```
UPDATE products SET price = -100 WHERE product_id = 1;
```

![trigger](https://raw.githubusercontent.com/HlaingTinHtun/SQL-101/main/assets/queries/tri/tr2.png)

ဆောက်ထားတဲ့ `check_price` trigger ကဝင်လာပြီး `error` ပြပေးသွားတာကိုမြင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။

နောက်ထပ်နမူနာတစ်ခုအနေနဲ့ `employee` table ကိုပြောင်းလဲမှုပြုလုပ်တိုင်းမှာ table နောက်တစ်ခုမှာ `audit` logs တွေသိမ်းထားချင်တယ်ဆိုအောက်ပါအတိုင်း `AFTER` trigger တစ်ခုဖန်တီးထားနိုင်ပါတယ်။ သဘောတရားကိုနားလည်သွားပြီလို့ယူဆတဲ့အတွက် Table နောက်တစ်လုံးအသစ်ထပ်မဆောက်တော့ပါဘူး၊ မိမိဘာသာလေ့ကျင့်တဲ့အနေနဲ့စမ်းလုပ်ကြည့်လို့လည်းရပါတယ်။

* `employee_audit` table အသစ်တစ်လုံးဆောက်မယ်။
* `employees` table ပေါ်မှာအောက်က query နဲ့ trigger တစ်ခုဖန်တီးမယ်။
* `employees` table မှာ `UPDATE` query တစ်ခု run ကြည့်မယ်။
  * ဒါဆိုရင် trigger ကအသက်ဝင်သွားပြီး audit table မှာ data အသစ်ထည့်သွားတာကိုမြင်နိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။

```
DELIMITER //

CREATE TRIGGER log_employee_changes
AFTER UPDATE ON employees
FOR EACH ROW
BEGIN
    INSERT INTO employee_audit (employee_id, action, timestamp)
    VALUES (OLD.employee_id, 'UPDATE', NOW());
      END; //

DELIMITER ;
```

ဒီလောက်ဆိုရင် `triggers` တွေအကြောင်းကိုအခြေခံအားဖြင့်နားလည်သွားမယ်လို့ထင်ပါတယ်၊ project domain ပေါ်မူတည်ပြီး trigger တွေဟာ ယခုထက်ပိုပြီး complex ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ များသောအားဖြင့်လက်ရှိအသုံးပြုနေတဲ့ programming language နဲ့ framework တွေမှာ support ရှိတဲ့အတွက် `trigger` တွေသီးသန့်မဖန်တီးဘဲ `application` layer မှာတင် DB transaction `before` & `after` hook တွေနဲ့ develop လုပ်နိုင်ပါတယ်။ သို့ပေမယ့်လည်း `trigger` တွေကိုအသုံးပြုမယ့်အခြေအနေတွေလည်းရှိနေနိုင်သေးပါတယ်။

Trigger တွေသုံးမယ်ဆို

* Performance overhead မဖြစ်အောင်ဂရုစိုက်ပြီး တတ်နိုင်သမျှ lightweight ဖြစ်အောင်ဖန်တီးသင့်ပါတယ်။
* Trigger တွေက ပုံမှန် query တွေထက်အနည်းငယ်ဖတ်ရခက်နိုင်တဲ့အတွက် over complex မဖြစ်အောင်၊ ရေရှည်မှာ maintainability issues တွေမရှိအောင် review လုပ်ထားသင့်ပါတယ်။ သင့်တော်တဲ့ comments တွေနဲ့တစ်ပါတည်း document လုပ်ထားသင့်ပါတယ်။
* Triggers တွေဆောက်ပြီးတာနဲ့ ကိုယ်လိုအပ်သလို trigger ဖြစ်ရဲ့လားဆိုတာကိုလည်း Test သေချာလုပ်ထားသင့်ပါတယ်၊ မဟုတ်ရင် `triggers` တွေကအတော်လေး risk ကြီးပါတယ်။

Conclude လုပ်ရမယ်ဆို `triggers` တွေကိုအသုံးပြုခြင်းဖြင့် DB ဘက်ခြမ်းမှာတင် automation tasks တွေဖန်တီးနိုင်တဲ့အတွက်အလွန်အသုံးဝင်နိုင်သလို best practices တွေမလိုက်နာရင်လည်း database အတွက် risk များတတ်နိုင်တဲ့အတွက်ကြောင့်ဂရုပြုပြီးဖန်တီးသင့်ပါတယ်။


---

# Agent Instructions: Querying This Documentation

If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question.

Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter:

```
GET https://sql101.aprogrammer.blog/optimizations-and-controls/trigger.md?ask=<question>
```

The question should be specific, self-contained, and written in natural language.
The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation.

Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.